Bố Trí Quạt Trần Theo Hướng Gió Tự Nhiên: Tận Dụng Thông Gió Chéo Trong Nhà

Nhiều nhà mở hết cửa mà vẫn thấy bí, trong khi có góc lại lộng gió. Lý do thường nằm ở đường đi của gió tự nhiên: gió chỉ chạy mạnh theo một tuyến từ cửa vào tới cửa ra, còn những góc lệch khỏi tuyến đó gần như đứng gió. Quạt trần đặt đúng chỗ sẽ bù vào những vùng này và kéo luồng gió đi xa hơn, còn đặt sai thì có khi lại cản đường gió. Bài viết này hướng dẫn cách bố trí quạt trần thông gió theo hướng gió tự nhiên, áp dụng được cho nhà ống, căn hộ và nhà vườn, với bất kỳ mẫu quạt trần hiện đại nào bạn đang dùng.

Thông Gió Chéo Là Gì?

Thông gió chéo là khi không khí đi vào từ cửa ở một phía và thoát ra ở phía đối diện hoặc lệch góc. Gió ngoài trời tạo chênh lệch áp suất giữa hai mặt nhà: mặt đón gió có áp cao hơn, mặt khuất gió có áp thấp hơn, nên không khí tự chảy xuyên qua nhà. Khi cửa vào và cửa ra nằm chéo nhau, luồng gió đi qua phần lớn diện tích phòng thay vì chỉ lướt qua một mép.

Có một mẹo nhỏ ít người để ý: cửa thoát gió rộng hơn cửa đón gió sẽ làm gió trong phòng chạy nhanh hơn. Vì vậy, nếu phòng có một cửa sổ nhỏ phía đón gió và một cửa đi lớn phía sau, nên mở hết cửa sau, còn cửa trước mở vừa đủ.

Xác Định Hướng Gió Và Vùng Đứng Gió Trong Nhà

Trước khi chọn chỗ treo quạt, hãy quan sát vài buổi chiều tối, lúc gió ổn định nhất. Mở các cửa như thói quen hằng ngày, rồi đứng ở từng góc phòng để cảm nhận. Một cách đơn giản là treo một dải giấy mỏng hoặc thắp nén nhang, nhìn hướng khói bay sẽ thấy rõ gió đi từ đâu, ra chỗ nào.

Vẽ nhanh mặt bằng, đánh dấu cửa đón gió, cửa thoát gió và tuyến gió chính nối giữa chúng. Những khu nằm ngoài tuyến này, như góc phòng sau tủ, chỗ kê sofa sát tường hay bàn làm việc trong hốc, là vùng đứng gió. Đây mới là nơi quạt trần phát huy tác dụng rõ nhất.

Bố Trí Quạt Trần Thông Gió Theo Từng Kiểu Nhà

Với nhà ống, gió thường vào từ mặt tiền hoặc ban công và thoát ra phía sau, giếng trời hoặc cầu thang. Phòng khách ở đầu nhà đã có gió vào trực tiếp, nên quạt hợp nhất ở khu giữa nhà, nơi gió tự nhiên yếu dần, chẳng hạn khu bàn ăn hoặc chân cầu thang. Quạt ở đây vừa làm mát người ngồi, vừa đẩy không khí tiếp về phía sau, giúp tuyến gió không bị đứt giữa chừng.

Với căn hộ chung cư, nhiều căn chỉ có cửa sổ ở một mặt, cửa chính lại mở ra hành lang kín, nên khó có gió chéo thật sự. Khi đó, hãy mở cửa sổ ở hai phòng nằm trên cùng mặt nhưng cách xa nhau và mở thông cửa các phòng. Quạt trần đặt trong phòng khách, khu nằm giữa hai cửa sổ, sẽ khuấy và kéo không khí luân chuyển giữa chúng.

Với nhà vườn, nhà mái dốc có cửa nhiều phía, gió tự nhiên thường đã khá tốt. Quạt chủ yếu dùng cho những giờ lặng gió buổi trưa và tối, nên đặt trên khu sinh hoạt chính thay vì cố bám theo tuyến gió.

Đặt Quạt Sao Cho Không Cản Gió Tự Nhiên

Quạt trần ở chế độ mùa hè thổi gió thẳng xuống, sau đó gió tỏa ra xung quanh sát mặt sàn. Nếu treo quạt ngay sát cửa đón gió, luồng gió quạt có thể va vào gió tự nhiên đang vào, làm cả hai yếu đi. Tốt hơn là đặt quạt cách cửa đón gió một khoảng, ở vị trí gió tự nhiên bắt đầu yếu, để quạt nối tiếp luồng gió thay vì đối đầu với nó.

Ở những ngày có gió mạnh và đều, có thể giảm quạt xuống cấp thấp hoặc tắt hẳn. Quạt trần chỉ cần chạy mạnh vào giờ gió ngoài trời yếu. Chiều quay của quạt cũng nên đặt đúng mùa; cách nhận biết và đổi chiều được giải thích trong bài chiều quay quạt trần mùa hè và mùa đông.

Khi Nào Nên Đóng Cửa Thay Vì Mở?

Thông gió tự nhiên chỉ có lợi khi không khí bên ngoài mát hơn hoặc ngang bằng trong nhà. Buổi trưa hè, không khí ngoài trời có thể nóng hơn hẳn, lúc đó mở toang cửa chỉ đưa thêm hơi nóng vào. Nhiều gia đình đóng cửa, kéo rèm vào buổi trưa, rồi mở cửa thông gió vào sáng sớm và chiều tối, chỉ để quạt trần chạy trong nhà lúc nóng nhất.

Những ngày nồm ẩm cũng vậy: mở cửa đón gió nồm sẽ làm hơi ẩm vào nhà nhiều hơn, sàn và tường càng đọng nước. Khi đó nên đóng cửa, cho quạt chạy nhẹ để không khí trong nhà lưu thông, kết hợp máy hút ẩm nếu có. Cách xử lý chi tiết có trong bài trời nồm nên làm gì.

Khi bật điều hòa, cửa phải đóng kín, thông gió tự nhiên tạm dừng. Quạt trần lúc này đóng vai trò phân bố hơi lạnh đều khắp phòng, giúp đặt nhiệt độ điều hòa cao hơn mà vẫn mát; tham khảo bài dùng quạt trần trong phòng điều hòa.

Tận Dụng Giếng Trời Và Cửa Thoát Nhiệt Trên Cao

Không khí nóng nhẹ hơn nên tụ lại sát trần. Nhà có giếng trời, ô thoáng hoặc cửa sổ trên cao có thể tận dụng điều này: hơi nóng bốc lên và thoát ra phía trên, kéo không khí mát hơn từ cửa phía dưới vào thay thế. Muốn hiệu ứng này mạnh, cần mở cả cửa thấp lẫn ô thoáng trên cao cùng lúc.

Quạt trần treo gần giếng trời hoặc khu cầu thang thông tầng nên chạy ở cấp vừa phải. Gió quạt quá mạnh có thể khuấy lớp không khí nóng sát trần trộn ngược xuống, làm giảm hiệu quả thoát nhiệt tự nhiên. Ở tầng trên cùng, nơi nóng nhất, nên ưu tiên mở ô thoáng mái trước, rồi mới bật quạt.

Bố trí quạt trần theo hướng gió tự nhiên không đòi hỏi thiết bị gì thêm, chỉ cần hiểu gió đi đường nào trong nhà mình. Xác định cửa đón và cửa thoát, tìm các vùng đứng gió, đặt quạt ở nơi gió tự nhiên yếu dần thay vì ngay cửa, và biết lúc nào nên đóng cửa để quạt tự lo. Làm vậy, căn nhà mát đều hơn mà quạt cũng không phải chạy hết công suất cả ngày.